Mlipuko wa Volkano,Nguvu ya Asili Inayobadilisha Maisha ya Binadamu

Volkano ni miongoni mwa maajabu ya asili yenye uwezo mkubwa wa kuumba na kuharibu. Ingawa milima ya volkano inaweza kubaki kimya kwa mamia ya miaka, mlipuko mmoja tu unaweza kubadilisha mazingira, kuharibu makazi na kusababisha maafa makubwa ya kibinadamu. Wataalamu wa jiolojia wanaeleza kuwa volkano hutokea pale magma (miamba iliyoyeyuka ndani ya dunia) inapopanda kutoka ndani ya ardhi na kulipuka kupitia matundu ya uso wa dunia.

Historia ya Milipuko Mikubwa Duniani

Mwaka 1980, mlipuko wa Mlima St. Helens nchini Marekani uliua watu 57 na kusababisha hasara ya zaidi ya dola bilioni moja. Wingu la majivu lilienea mamia ya kilomita na kuharibu misitu, mito na makazi ya watu.

Mwaka 1991, Mlima Pinatubo nchini Ufilipino ulilipuka na kutupa tani milioni 20 za gesi ya sulfur dioksidi angani. Wanasayansi walibaini kuwa mlipuko huo ulisababisha joto la dunia kushuka kwa takribani nyuzi 0.5 za Selsiasi kwa miaka kadhaa kutokana na majivu na gesi zilizozuia sehemu ya mwanga wa jua kufika duniani.

Uzoefu wa Manusura

Maria Santos, mmoja wa manusura wa mlipuko wa Pinatubo, alisimulia kuwa anga liligeuka giza mchana kweupe. Alieleza kuwa majivu yalikuwa mazito kiasi cha kufanya paa za nyumba nyingi kuporomoka. Familia yake ililazimika kuhama kwa miezi kadhaa huku ikikabiliwa na ukosefu wa chakula na maji safi.

Katika tukio jingine nchini Indonesia, manusura wa mlipuko wa Mlima Merapi walieleza jinsi sauti za milipuko zilivyofanana na radi kubwa zisizokoma. Wengi walikimbia usiku huku wakibeba watoto na mali chache walizoweza kuokoa.

Takwimu za Kutisha

Kwa mujibu wa wataalamu wa Shirika la Utafiti wa Jiolojia la Marekani (USGS), kuna zaidi ya volkano 1,350 zinazojulikana kuwa hai duniani. Kati ya hizo, takribani volkano 50 hadi 70 hulipuka kila mwaka.

Takwimu zinaonyesha kuwa tangu mwaka 1600, zaidi ya watu 280,000 wamepoteza maisha kutokana na milipuko ya volkano duniani. Mlipuko wa Mlima Tambora nchini Indonesia mwaka 1815 pekee ulisababisha vifo vya zaidi ya watu 70,000, na athari zake zilichangia kile kilichoitwa "Mwaka Bila Kiangazi" mwaka uliofuata.

Tafiti za Wataalamu

Utafiti uliochapishwa katika jarida la kisayansi la Nature Reviews Earth & Environment unaonyesha kuwa teknolojia za kisasa za satelaiti na sensa za ardhini zimeongeza uwezo wa kutabiri dalili za mlipuko kabla haujatokea. Wanasayansi sasa wanaweza kufuatilia mitetemeko midogo ya ardhi, ongezeko la gesi na mabadiliko ya umbo la mlima ili kutoa tahadhari mapema.

Mtaalamu wa volkano Profesa Clive Oppenheimer wa Chuo Kikuu cha Cambridge anaeleza kuwa ingawa sayansi imepiga hatua kubwa, bado haiwezekani kutabiri kwa uhakika asilimia 100 lini volkano italipuka. Hivyo, mifumo ya tahadhari na maandalizi ya wananchi ndiyo njia bora zaidi ya kupunguza madhara.

Athari kwa Afya na Mazingira

Majivu ya volkano yanaweza kusababisha matatizo ya kupumua, kuwasha macho na magonjwa ya mapafu hasa kwa watoto na wazee. Pia yanaweza kuharibu mazao, kuchafua vyanzo vya maji na kusababisha usumbufu mkubwa wa usafiri wa anga.

Hata hivyo, wataalamu wanaeleza kuwa baada ya muda, majivu ya volkano yanaweza kufanya udongo kuwa na rutuba kubwa, jambo linalofanya maeneo mengi ya volkano kuwa na uwezo mzuri wa kilimo.