HEDHI KUVURUGIKA, KURUKA NA HEDHI SALAMA
Hedhi ni sehemu ya kawaida ya afya ya uzazi kwa wanawake. Mzunguko wa hedhi wa kawaida huwa kati ya siku 21 hadi 35, huku damu ya hedhi ikitoka kwa siku 2 hadi 7. Mabadiliko makubwa ya mzunguko yanaweza kuwa ishara ya tatizo la kiafya linalohitaji uchunguzi.
Hedhi Kuvurugika Ni Nini?
Hedhi kuvurugika ni hali ambapo mwanamke:
- Anapata hedhi kabla ya siku 21 au baada ya siku 35.
- Hedhi inaruka miezi kadhaa.
- Damu inakuwa nyingi sana au kidogo sana.
- Hedhi hudumu zaidi ya siku 7.
- Kuna maumivu makali au kutokwa damu kati ya hedhi.
Sababu za Hedhi Kuvurugika au Kuruka
1. Msongo wa Mawazo (Stress)
Msongo wa mawazo unaweza kuathiri Vichocheo au hormones zinazodhibiti mzunguko wa hedhi na kusababisha kuchelewa au kuruka kwa hedhi.
2. Ugonjwa wa PCOS
Tatizo la polycystic ovarian syndrome(PCOS) ni mojawapo ya sababu kuu za hedhi zisizo za kawaida duniani. Shirika la Afya Duniani (WHO) linakadiria kuwa asilimia 10 hadi 13 ya wanawake wa umri wa kuzaa wana PCOS.
3. Matatizo ya Tezi (Thyroid)
Tezi kufanya kazi kupita kiasi au chini ya kiwango huweza kuvuruga homoni za uzazi na kusababisha hedhi kuruka.
4. Mabadiliko ya Uzito
Kupungua au kuongezeka sana kwa uzito kunaweza kuathiri ovulation na kusababisha hedhi kuvurugika.
5. Ujauzito
Kukosekana kwa hedhi ghafla kwa mwanamke mwenye uwezo wa kupata mimba kunaweza kuwa dalili ya ujauzito.
6. Tatizo la Uvimbe kwenye kizazi(Endometriosis na Fibroids)
Matatizo haya ya Uvimbe kwenye kizazi yanaweza kusababisha hedhi nzito au hedhi yenye damu nyingi, maumivu makali na mzunguko usio wa kawaida wa hedhi.
Takwimu Duniani
- WHO inakadiria kuwa wanawake na wasichana zaidi ya bilioni 2.1 hupata hedhi duniani.
- Zaidi ya theluthi mbili ya wanawake hupata maumivu ya hedhi kwa kiwango tofauti.
- Utafiti mbalimbali unaonyesha kuwa hadi asilimia 25 ya wanawake hupata hedhi zisizo za kawaida katika kipindi fulani cha maisha yao.
- Takribani nusu ya wanawake katika baadhi ya nchi za kipato cha chini na cha kati hupata tatizo la kutokwa damu nyingi wakati wa hedhi.
Hali ya Tanzania
Tanzania bado ina takwimu chache za kitaifa zinazolenga hedhi kuvurugika. Hata hivyo, wataalamu wa afya ya uzazi nchini wanaripoti kuwa PCOS, matatizo ya tezi, upungufu wa damu, msongo wa mawazo na mabadiliko ya lishe ni miongoni mwa sababu zinazochangia hedhi zisizo za kawaida kwa wanawake wa umri wa kuzaa. Takwimu za afya ya uzazi zinaonyesha kuwa changamoto za hedhi ni miongoni mwa sababu zinazowafanya wanawake wengi kutafuta huduma za uzazi na magonjwa ya wanawake.
Hedhi Salama Inakuwaje?
Hedhi salama kwa kawaida huwa na sifa hizi:
- Mzunguko wa siku 21–35.
- Damu hudumu siku 2–7.
- Hakuna maumivu makali yanayozuia shughuli za kawaida.
- Hakuna damu nyingi kupita kiasi.
- Hakuna kuruka kwa hedhi mara kwa mara bila sababu.
Wakati wa Kumwona Daktari
Muone daktari ikiwa:
- Hedhi imekosekana kwa zaidi ya miezi 3.
- Unatokwa damu nyingi sana.
- Hedhi inaambatana na maumivu makali.
- Hedhi hutokea mara mbili kwa mwezi mara kwa mara.
- Kuna kutokwa damu kati ya hedhi.
Uzoefu wa Wagonjwa na Madaktari
Madaktari wa afya ya uzazi wanasisitiza kuwa hedhi kuvurugika si ugonjwa wenyewe bali ni dalili ya tatizo la msingi kama PCOS, matatizo ya homoni, ujauzito au magonjwa ya mfumo wa uzazi. Wagonjwa wengi huripoti kuchelewa kutafuta matibabu kwa sababu hudhani hali hiyo ni ya kawaida, jambo linaloweza kuchelewesha utambuzi wa tatizo halisi.
Mwisho;
Hedhi kuvurugika au kuruka inaweza kusababishwa na sababu nyingi, kuanzia msongo wa mawazo hadi magonjwa ya homoni kama PCOS. Ingawa mabadiliko madogo ya mzunguko yanaweza kuwa ya kawaida, hedhi inayoruka mara kwa mara au kutokwa damu isiyo ya kawaida inapaswa kufanyiwa uchunguzi wa kitabibu mapema.
Je,Unachangamoto yoyote kuhusu Hedhi yako? Kwa Ushauri&Tiba tuwasiliane +255758286584.
Reference;
- WHO Menstrual Health: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/menstrual-health
- WHO Polycystic Ovary Syndrome (PCOS): https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/polycystic-ovary-syndrome
- Cleveland Clinic – Irregular Periods: https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/14633-abnormal-menstruation-periods
- Wikipedia – Menstrual Cycle: https://en.wikipedia.org/wiki/Menstrual_cycle
- Wikipedia – Menstrual Disorder: https://en.wikipedia.org/wiki/Menstrual_disorder
- Mayo Clinic: https://www.mayoclinic.org
- NHS UK: https://www.nhs.uk
- CDC Women's Health: https://www.cdc.gov/womenshealth
Post a Comment