Kukosa Vitamini C (ascorbic acid) kunajulikana kitaalamu kama scurvy ikiwa ni kwa kiwango kikubwa na muda mrefu. Hii ni hali inayotokea pale mwili unapokosa vitamini C ya kutosha kwa muda mrefu, na inaweza kuathiri afya kwa ujumla.

Chanzo cha Kukosa Vitamini C

Kukosa vitamini C husababishwa na:

1. Lishe duni – Kutokula matunda na mboga mbichi kama:

   • Machungwa, ndimu, mapera, matunda ya waridi
   • Pilipili mboga (green peppers)
   • Nyanya mbichi
   • Mboga za majani kama mchicha na sukuma wiki

2. Kuvitibu vyakula kupita kiasi – Kupika kwa muda mrefu huua vitamini C (ni nyeti kwa moto).

3. Ulevi sugu – Hupunguza hamu ya kula na huzuia ufyonzwaji wa vitamini.

4. Ugonjwa wa akili au msongo wa mawazo sugu – Unaweza kupunguza hamu ya kula lishe bora.

5. Ugonjwa wa njia ya chakula – Kama magonjwa ya utumbo mpana (Crohn's disease), yanaweza kuzuia ufyonzaji wa vitamini C.

Dalili za Kukosa Vitamini C

Dalili huanza polepole, na zinaweza kuwa:

Mapema:

• Uchovu wa kupindukia
• Udhaifu wa misuli
• Maumivu ya viungo na misuli

Baadaye:

• Kuvuja damu kwenye fizi na meno kuwa na shida
• Ngozi kuwa kavu na kupasuka
• Vidonda kuchelewa kupona
• Kuvimba na kuumizwa kwa miguu au mikono
• Madoa meusi au ya damu chini ya ngozi (petechiae/purpura)
• Kuvunjika kwa nywele (nywele nyembamba na nyekundu zenye mikunjo)
• Upungufu wa damu (anemia)

Kwa watoto:

• Kukua polepole
• Maumivu ya mifupa
• Kuwashwa au kutojisikia vizuri muda mwingi

Jinsi ya Kuzuia/Tiba

1. Kula vyakula vyenye vitamini C kila siku, kama:

   • Machungwa, limao, zabibu
   • Mapera (guava)
   • Nyanya
   • Pilipili mboga (haswa ya kijani au nyekundu)
   • Mboga mbichi za majani

2. Vidonge vya vitamini C – hupendekezwa kwa wale walio na upungufu mkubwa au waliopata scurvy.

3. Epuka kupika vyakula kwa muda mrefu – Kula mbichi au chemsha kidogo tu.

Ukihisi una dalili hizo, ni vyema kufanya vipimo vya damu au kumuona daktari ili kuhakikisha kama kweli una upungufu wa vitamini C au kuna chanzo kingine.